|
|
 |
 |
 |
 |
 |
|
 |
Kisa Bilgi |
| Balikesir ili, Marmara ilcesi, Avsa Adasi, Turkeli Beldesi, Manastir Mevkiinde
(ismini uzerinde bulunan manastirdan almistir) bulunan "Hagios Georgos" Manastirinda, Kultur Bakanligi, Anitlar ve
Muzeler Mudurlugu`nun musaadeleri ile Balikesir Muzeler Mudurlugunun denetiminde temizlk calismalar yapilmistir. Manastir
kalintilarina iskele meydanindan yuruyerek yarim saatte, taksi ile 5 dakikada gidilmektedir. Fener Rum Patrikanesi
Kutuphanesinde olan Gedeon`un Kitabinda ( Pera,1895 ) Afusia olarak isimlendirilen Avsa`daki manastirin, 1628 tarihinde
Leonidas ve Siemonisimli 2 papaz tarafindan insaa edildigi, 1834` te Kouteli`li ( Ekinlik Adasi ) papaz Antimos tarafindan
resterasyon yaptirildigi, Aynaroz`daki "Batopedion Manastiri`na" bagli oldugu ve manastirdan her yil 6,5 florya 18
kurus para yardimi geldigi yazilidir. Daha sonra bu para yardimi her yil artarak 1842`de 200 kurusa kadar cikmistir.
Manastir 2 katli olup toplam 80 odasi ( her katta 40 oda ) oldugu rivayet edilmektedir. Bolgenin meshur papaz okuludur.
Manastir 23 pafta 617 parselde 2372.00 metrekare ve 657 parselde 340 metrekare olmak uzere toplam 2712.00 metrekarelik
bir alani kaplamaktadir. Bu alan Bursa Kultur ve Tabiat Varliklarini Koruma Kurulu tarafindan tescil edilerek sit alani
olarak kabul edilmistir. |
|
|
|
Yapilan Calismalar |
 Tum
sahayi orten calilik ve incir agaclari kesilip (resim 1)
temizlendikten sonra, aciga cikan temellerden
anlasilacagi gibi manastir tarihinde de belirtilen 2
yapi evresi izlenmektedir :
|
|
|
|
-1- |
Temellerden buyuk
bir kismi irili ufakli taslar, granit taslar arasinda,
camura saman katkili camur harcli, bazi yerlerde camur
siva, bazi yerlerde kirec siva uzerine sari veya bej
renkte badanalidir.  Camura kum katkisi ile pisirilerek
buyuk tugla bloklar yapilmistir. Mese agacindan
direkler, her boyda civiler ( 7-30 cm. arasinda )
ve
uzerinde Ahmet Ali Pasa - Murefte ( Myrapityon )
kiremitler kullanilmistir. Buluntular, manastirin ilk
yapilis tarihi olan 1628`e tarihlenmektedir. (resim
2) 
|
|
|
|
-2- |
1834 yilinda yapilan restorasyonda tamiratla birlikte, bazi yapilar ilave edilmistir. Kuzey duvari, sarnic, dikdortgen
bicimli cok buyuk bir yapi ilaveler arasindadir.
 Temellerinde adanin kendi yapi
tasi olan granit bloklar arasinda horosan harc, mese direkler, delikli tuglalar kullanilmistir. Kiremitler Marsilya`dan
gelmistir.(resim 4-5-6)
 |
|
|
|
Yapinin Tanimi |
Manastir, tum manastirlarda oldugu gibi, deniz
kenarinda, etrafi duvarla cevrili buyuk bir arazi
icindedir. Dogu - bati istikametinde uzanan bir kiliseyi
dort yandan cevreledigi dusunulen binalardan
olusmustur.
Ana bina ( resim 2-3 ), Manastir kilisesi, 11,43
metre boyunda, 7,3 metre enindedir. Dogu kisminda apsis,
batida nartex yer alir. Naos`unboyu, apsis dahil 9,25
metredir. Apsisin bir kenarinda (kuzeydoguda) bir apsis
daha vardir. Gorunuse gore tek sahnlidir. Apsis, naos,
nartex toprakla ortuludur. Temeller irili ufakli taslar
arasina, camura saman katkili bir harcla orulmus, ustu
kirecle sivanarak, sarimsi ve bej renkte badana
yapilarak boyanmistir. Gorulebildigi kadari ile naos`un
ic duvarlari, apsis ve kucuk apsisin ic yuzleri
fresklerle susludur. Ancak bu fresklerden cok az parca
kalmistir. Toprak ustune dusen tum fresk parcalari,
mumkun oldugu kadar toplanmistir. Br parcada " GIO "
yazisi okunmaktadir; muhtemelen " HAGIOS "
kutsal fadesi yaziliydi.
Naos`a 96 cm genisliginde bir kapi ile girilmektedir.
Temizlik sirasinda bircok demir parcalari bulunmustur ( ahsap
bir kapiya ait olmaklidir ).Naos zemini 33 * 33 * 2 cm
olculerinde, kare seklinde, kiremit rengi tuglalarla
dosenmistir. Tuglalar, camura kum katkisi ile yapilmis ve cok
iyi pisirilmistir ve gayet guzel gorunumleri vardir. Tugla
zeminin altinda oluk oldugu dusunulen mermer bir parca
bulunmustur. Bir rivayete gore manastirin tabanda doseli su
borulari isitildigi da soylenmektedir. Naos`un kuzey duvari
bitiminde, ayni zamanda kucuk apsisin altinda, uzeri veya
tavani cok buyuk bir levha ile ortulu bir mekan yer alir.
Buradan asagiya dogru 5 basamak merdivenle inilir. Duvarlarda
sagda ve solda nisler vardir. Sagdaki nisin olculeri 60*75 cm,
soldakinin ise 50*46 cm`dir. Merdivenlerin alti yarim yuvarlak
bir bicimde sonlanir. ici tatli su ile dolu bulunmustur.
Muhtemelen bir kuyudur. Sagdaki nisin bir kismi kirilmistir.
Kirilan yerden iceri dogru baklidiginda, yapisinin kilisenin
temel duvarlari ile ayni zaman ait oldugu anlasilir.
Muhtemelen bu kisim da kilise yapilirken insa edilmistir.
Irili ufakli taslar arasinda, camura saman katkili harc
kullanilmis, 1 cm kalinlikta kirec siva ile sivanmis ve
uzerine badana yapilmistir. Kuyunun temizlenmesi sirasinda
tabak parcalari, cesitli boyda civiler, demir parcalari, uzeri
Rumca yazili, catidan dusmus kiremit parcalari, demir bir su
borusu, buyuk kisimlari yanmis odun parcalari, at nali
seklinde yanmis bezemeli bir kilise esyasi coplerle karisik
olarak bulunmustur.
Gerek kuyudan ve gerekse yuzeyden bol miktarda toplanan
cesitli olculerdeki civiler, muhtemelen ahsap kapilara ait
demir aksam, murefte ( myrapition ) yazili kiremit parcalari,
yanmis mese agacindan mertekler, nartex-apsis bolumlerini
susleyen freskler, kilisenin ustunun ahsap bir cati ile ortulu
oldugunu gosterir ( onun uzeri de kiremitle dosenmisti).
Ayrica temellerin dibine dusmus, camurla kumun karistirilarak
pisisrilmesi le yapilmis tuglalarin, pek muntazam olmayan
taslarla orulen duvarlarda, tugla dizilerinin meydana
getirdigi tugla hatillar seklinde kullanildigini da
dusundurmektedir Ekinlik ( Kouteli ) Adasi`nda zamanimiza
kadar ayakta kalmis eski bir kilise veya manastirda tuglalarin
duvarlarda ve pencere kenarlarinda kllanildigi da
gorulmektedir.
Manastir kilisesinin disinda bir ic avlu, bir de dis
avlu olmalidir. Gorunuse gore ic ve dis avluyu ceviren
temeller, irili ufakli taslar, granit taslari arasina saman
katkili, camur harcla yapilmis,ustleri 1-2 cm kalinlikta kirec
siva ile sivanmistir.
ic avluda bir kuyu vardir. Cevresi kirec harci ile
sivalidir. Burada demirden, iki ucu yuvarlak bicimde
sonlanan hafif kavisli uzun bir cubuk bulunmustur.
Muhtemelen kuyudan kovalarla su tasimak icin
kullanilmistir. Avlunun etrafi kuzeyde 30,30 cm, guneyde
30,75 cm, batida 28,20 cm ( alinan olculer toprak
uzerinde kalan temellere goredir) olan kareye yakin
temellerle cevrilidir.
Bati duvarinin, guney duvari ile birlestigi kose, toprak altinda kaldigindan biraz
kazilmistir. Mermerden parcalarin arasinda, irili ufakli
taslarin da kullanilmasiyla camurdan bir sivi ile
orulmustur. Duvarin ic yuzunde daha gec devre ait olmasi
muhtemel tugla ve horasan harc kullanilarak yapilmis ve
demir kenetlerin de baglayici olarak konuldugu bir yapi
vardir fakat ne amacla yapildigi anlasilmamaktadir.
Duvarin dis yuzunde ise uzeri kirec harci ile sivanmis
45*80 cm olculerinde ici hafif yuvarlak ocaga benzer bir
yapi yer almistir. Bati duvari ve temeller cok tahrip
oldugundan hemen hemen hic birsey kalmamistir.
 Dogu duvarinin
temelleri de ayni yapi teknigindedir. Yani irili ufakli
taslar ve mermer parcalari arasina saman katkili camur
harcla orulmus, uzerine kirec harci ile siva
yapilmistir. Dogu duvarinin guney duvari ile birlestigi
kosede ise, icten ice 180*150 cm olculerinde bir firin
yer almaktadir. Alttan 1-7 sirada, 22*12 cm olculerinde,
yuksekligi 5,5 cm olan tugladan, 7-12 sira arasinda ise
15*3 cm olculerinde tuglalar kullanilarak camur harcla
bindirme tekniginden de yararlanilmistir. Temizlik
sirasinda cok kalin bir kul tabakasi, uzunlugu 50 cm
kadar olandan demir bir ma$a, fonksiyonlari pek
anlasilamayan demir objeler ve buyuk bir anahtar
bulunmustur.
Guldem Polat
|
|
 |
 |
 |
 |
|
|
|
